Vapen staat de afgelopen maanden hoog op de agenda van de Europese Unie, met name door de afronding van de Europese versie van het 'Europees plan tegen kanker' door het Europees Parlement. Vapen kan echter deel uitmaken van de oplossing en levens redden, betoogt Bernd Mayer, hoogleraar farmacologie en toxicologie aan de Universiteit van Graz in Oostenrijk.

Vapen is momenteel een veelbesproken onderwerp in de EU, met het Europese plan ter bestrijding van kanker in aantocht. Hoe zou de EU met vapen moeten omgaan?

Een belangrijk punt om te begrijpen is dat vapen niet hetzelfde is als roken. Het zou een vergissing zijn om de twee gelijk te behandelen. Het is wetenschappelijk bewezen dat vapen minder schadelijk is dan roken. Gezien de 700.000 sterfgevallen per jaar als gevolg van door roken veroorzaakte ziekten, en met een alternatief dat volgens Public Health England minstens 95% minder schadelijk is, moet de EU vapen erkennen als een methode om de schade voor rokers te beperken.

In tegenstelling tot traditionele sigaretten stoten e-sigaretten geen rook uit en is de uitstoot van giftige verbrandingsproducten aanzienlijk verminderd. Hierdoor is het levenslange risico op kanker voor vapers honderden tot duizenden keren lager dan voor rokers. Studies tonen bovendien aan dat de cardiovasculaire en longfunctie van rokers die overstappen op vapen drastisch verbetert. Vapen is dus niet geassocieerd met een klinisch relevant ernstig gezondheidsrisico en levert voordelen op voor de volksgezondheid wanneer rokers overstappen op vapen.

Ondanks al dit bewijsmateriaal zijn sommige rapporten sceptisch over vapen, zoals het recente SCHEER-rapport van de Europese Commissie.

Het SCHEER-rapport is verre van een objectief onderzoeksrapport. Hoewel de beoordeling van relatieve risico's cruciaal is voor de aanpak van schadebeperking, is het rapport zo opgezet dat er geen vergelijking gemaakt mag worden tussen vapen en roken. Dit resulteerde in een zinloos rapport met weinig wetenschappelijke waarde, dat (al dan niet opzettelijk) volledig voorbijgaat aan het concept van schadebeperking. Helaas gebruiken sommige beleidsmakers dit rapport als argument voor onterecht strenge regelgeving voor vapen.

“"De volksgezondheid heeft haar terechte inspanningen om het aantal rokers terug te dringen de afgelopen tien jaar omgezet in een ongerechtvaardigde oorlog tegen nicotine."”

Ondanks al het onderzoek blijft vapen in veel landen zeer controversieel. Hoe komt dat?

Er bestaan inderdaad ernstige misverstanden bij het grote publiek over vapen en de fundamentele verschillen met roken. De misvattingen zijn talrijk, maar de verkeerde perceptie van nicotine is ongetwijfeld een bijzonder zorgwekkend en relevant voorbeeld. In 1976 stelde professor Michael Russell, een pionier in het onderzoek naar tabaksverslaving en de ontwikkeling van stoppen-met-rokenmiddelen: "Mensen roken voor de nicotine, maar ze sterven aan de teer". Desondanks heeft de volksgezondheid haar terechte inspanningen om het aantal rokers terug te dringen de afgelopen tien jaar omgezet in een ongerechtvaardigde oorlog tegen nicotine.

Geneesmiddelen die nicotine bevatten, zoals nicotinepleisters of nicotine-inhalatoren, zijn vrij verkrijgbaar en worden door gezondheidsautoriteiten zonder voorbehoud aan rokers aanbevolen. Dezelfde autoriteiten waarschuwen echter regelmatig voor nicotine in e-sigaretten. Ze verklaren deze onschuldige recreatieve drug, met eigenschappen vergelijkbaar met cafeïne, plotseling tot een krachtige, giftige en verslavende stof. Het lijkt erop dat nicotine een mysterieuze transformatie ondergaat van een onschadelijk middel in een dodelijke gifstof wanneer het aan de vloeistoffen van e-sigaretten wordt toegevoegd.

Oorspronkelijk gepubliceerd hier.