We zien vaak alarmerende krantenkoppen over de toename van vapen onder jongeren. De reflexmatige reactie van beleidsmakers is echter vaak om meer regelgeving in te voeren of producten die voor minderjarigen al illegaal zijn, volledig te verbieden. Deze aanpak is onlogisch en negeert volledig het primaire onderwerp: tieners.

Een vergelijkende blik op twee cultureel vergelijkbare landen, Australië en het Verenigd Koninkrijk, biedt een onthullend inzicht. Terwijl Australië een van de meest uitgesproken tegenstanders van vapen is, neemt het Verenigd Koninkrijk een meer open houding aan.

Recente gegevens tonen een verrassende discrepantie aan: Australië heeft een hoger percentage vapers onder adolescenten dan de VK Ondanks de strenge regelgeving. Waarom kampt Australië met deze anomalie?

Ten eerste speelt de psychologie van het verbod een cruciale rol. Wanneer een product of handeling verboden is, wekt dat vanzelfsprekend nieuwsgierigheid op, vooral bij tieners in een levensfase die gekenmerkt wordt door rebellie tegen autoriteit en maatschappelijke normen. Door vapen tot een "verboden vrucht" te maken, wordt de aantrekkingskracht ervan onbedoeld vergroot.

Bovendien drijven strenge regels de markt voor e-sigaretten naar de illegaliteit. Illegale markten missen inherent regelgeving. Er is geen leeftijdscontrole of kwaliteitscontrole. Het resultaat? Tieners kunnen gemakkelijk aan e-sigarettenproducten komen, en wat ze krijgen is mogelijk van twijfelachtige kwaliteit, wat nog grotere gezondheidsrisico's met zich meebrengt.

Een consumentvriendelijk regelgevingskader zorgt ervoor dat er veiligere nicotinealternatieven beschikbaar zijn voor volwassenen, zonder dat er illegale markten ontstaan. In landen als Australië kan het gebrek aan dergelijke alternatieven er onbedoeld toe leiden dat tieners overstappen op riskantere of ongereguleerde producten.

De kern van het probleem ligt echter niet alleen in het vapen zelf, maar vooral in de redenen waarom tieners ertoe bewogen worden. Een terugkerend thema in talloze onderzoeken is de dubbele motivatie van nieuwsgierigheid en persoonlijke uitdagingen in het leven.

Voor beleidsmakers is het onrealistisch om te denken dat nieuwsgierigheid met wetgeving kan worden weggenomen. En hoewel angsttactieken een effectief afschrikmiddel lijken, kan het overdrijven van risico's juist tot meer nieuwsgierigheid leiden in plaats van afschrikking.

De meer fundamentele, en wellicht ook de grotere uitdaging, is het aanpakken van de onderliggende problemen waarmee de jeugd van vandaag te maken heeft. Een onderzoek van de Universiteit van Illinois Een cruciaal punt werd benadrukt: tieners die minder tevreden zijn met hun leven, neigen naar risicovol gedrag, waaronder drugsgebruik. Het probleem is niet dat vapen een opstapje is naar roken; het probleem is dat ongunstige omstandigheden in het leven van een tiener hen naar verschillende risicovolle gewoonten leiden.

In deze context zou een echte oplossing een holistische aanpak vereisen om het leven van jongeren te verbeteren. Betere gezondheidszorg, robuuste sociale voorzieningen, verbeterde onderwijsmogelijkheden en betere economische omstandigheden kunnen fungeren als beschermende barrières tegen risicovol gedrag.

Maar hier schuilt de ongemakkelijke waarheid: om dit te erkennen, moeten beleidsmakers toegeven dat ze tekortschieten in het creëren van een stimulerende omgeving voor jongeren. Het aanpakken van systemische problemen is complex en vereist oprechte betrokkenheid. Het is veel gemakkelijker, hoewel ineffectief, om de schuld te leggen bij smaakstoffen en vapen.

Het is hoog tijd dat het debat verschuift van louter productregulering naar het begrijpen en aanpakken van de onderliggende oorzaken die tieners ertoe aanzetten te vapen. Alleen zo kunnen we hopen op een daadwerkelijke afname van vapen onder jongeren en een gezondere toekomst voor onze jeugd garanderen.