Terwijl overheden in heel Afrika zich inspannen om het snel veranderende nicotinegebruik te reguleren, doemt er één dringende bedreiging op: de opkomst van de illegale handel in e-sigaretten. Hoewel beleidsmakers vaak handelen met de intentie om de volksgezondheid, met name die van jongeren, te beschermen tegen de onbekende risico's van nieuwe nicotineafgiftesystemen, kunnen de onbedoelde gevolgen van strenge, verkeerd afgestemde of slecht gehandhaafde regelgeving de deur openzetten voor illegale handel.

Ironisch genoeg kunnen Afrikaanse beleidsmakers, door te proberen het vapen te reguleren, de markt juist in handen geven van smokkelaars, namaakproducenten en ongereguleerde verkopers. Zo wordt dat risico werkelijkheid.

Wanneer een gewild product volledig wordt verboden zonder legale alternatieven of mogelijkheden tot schadebeperking aan te bieden, verdwijnt het niet. Consumenten, met name rokers die op zoek zijn naar alternatieven, gaan simpelweg elders kijken. In landen als Oeganda, Kenia en Ethiopië, waar nicotine-vapes verboden of streng gereguleerd zijn, wijst onderzoek al op een toenemend gebruik van illegale en ongereguleerde producten.

Een verbod creëert schaarste, en schaarste drijft de prijzen en winsten op – perfecte omstandigheden voor smokkelaars en criminele netwerken om te floreren.

Belastingmaatregelen die veiligere nicotineproducten behandelen als gewone sigaretten, of erger nog, ze nog zwaarder belasten, houden geen rekening met het risicocontinuüm van nicotineafgifte. Hoewel e-sigaretten niet geheel risicovrij zijn, worden ze door instellingen zoals Public Health England algemeen erkend als minstens 95% minder schadelijk dan sigaretten.

Overmatige belastingheffing verdrijft legitieme verkopers van de markt en creëert financiële prikkels voor illegale handelaren, die geen belasting betalen en gemakkelijk de legale prijzen kunnen onderbieden. Consumenten kiezen voor betaalbaarheid, niet voor legaliteit.

Veel Afrikaanse landen beschikken nog steeds niet over duidelijke, wetenschappelijk onderbouwde regelgeving voor e-sigaretten. In zulke juridische vacuüms gebeuren twee dingen: legitieme bedrijven blijven weg om onzekerheid en toekomstige verliezen te vermijden, en illegale leveranciers vullen het gat met ongereguleerde import, vaak van twijfelachtige kwaliteit.

Zelfs waar regelgeving bestaat, is deze vaak het resultaat van gemakzuchtige kopiëring, waarbij buitenlandse tabakswetten, ontworpen voor heel andere sociale en economische contexten, klakkeloos worden overgenomen, zonder aanpassing aan de lokale realiteit of rekening te houden met de unieke uitdagingen van de Afrikaanse markten.

Zonder duidelijke, lokaal relevante regels kunnen autoriteiten geen normen handhaven en kunnen consumenten geen onderscheid maken tussen veilige en onveilige producten. Parlementaire controlebezoeken aan landen met proactieve en dampvriendelijke regelgeving, zoals het Verenigd Koninkrijk en Nieuw-Zeeland, kunnen bijdragen aan de vorming van Afrikaans beleid en wetgevers helpen bij het ontwikkelen van evenwichtige kaders.

Op een continent waar jaarlijks honderdduizenden mensen sterven aan tabaksgerelateerde ziekten, zou het een tragische mislukking zijn om veiligere alternatieven te weigeren of criminelen de controle over het aanbod te laten overnemen. Beleidsmakers moeten een keuze maken: willen ze de markt vormgeven ten behoeve van het algemeen belang, of deze overlaten aan de zwarte markt?

Disclaimer: De standpunten en meningen die worden geuit in gastbijdragen die op de website van de World Vapers' Alliance worden gepubliceerd, zijn die van de individuele auteurs en vertegenwoordigen niet noodzakelijkerwijs de standpunten of posities van de World Vapers' Alliance of haar gelieerde ondernemingen. De publicatie van content van derden houdt geen goedkeuring in van de daarin geuite standpunten door de WVA.