De tweede dag van COP11 bracht iets onverwachts. Terwijl de meeste delegaties het ingestudeerde ritueel van het aankondigen van verboden en beperkingen voortzetten, braken een handvol landen opnieuw met de gevestigde orde. Ze eisten bewijs, transparantie en een plek aan de onderhandelingstafel voor schadebeperking. Hun verklaringen waren helder, weloverwogen en gebaseerd op wetenschap. Even vertoonde de echokamer barstjes.

Noord-Macedonië nam een krachtig standpunt in. De delegatie pleitte voor schadebeperking met volledige transparantie en eiste een duidelijke definitie van het concept en de oprichting van werkgroepen ter ondersteuning van open, op feiten gebaseerde discussies. Ze benadrukten dat beleidsvorming uitsluitend gebaseerd moet zijn op feiten, onderzoek en beste praktijken. Hun boodschap was duidelijk: schadebeperking moet deel uitmaken van de wereldwijde dialoog over tabaksbestrijding en mag niet door ideologie buitenspel worden gezet.

Mozambique pleit voor op bewijs gebaseerde regelgeving. Als ze dat principe aanhangen, zouden ze de zogenaamde toekomstgerichte maatregelen moeten afwijzen en in plaats daarvan moeten kiezen voor schadebeperking. De logica is simpel. Als het doel is om schade te verminderen, moeten beleidsmaatregelen worden beoordeeld op basis van de resultaten, niet op basis van de intenties. We kunnen alleen maar hopen dat ze dit ook daadwerkelijk doen.

Saint Kitts en Nevis verzette zich feller dan de meeste andere landen. De delegatie erkende dat schadebeperking onderdeel is van een inclusieve aanpak en drong er bij het FCTC op aan te leren van de ervaringen met hiv, waar schadebeperking een hoeksteen van succes was. Het negeren van deze lessen zou de volksgezondheid schaden, zeiden ze. "We kunnen een potentiële oplossing niet negeren." Het presidentschap probeerde hen het zwijgen op te leggen, maar ze gaven niet op. Ze eisten dat beslissingen gebaseerd zouden zijn op onderzoek met duidelijke richtlijnen voor schadebeperkingsstrategieën. Het was een zeldzaam staaltje moed.

Gambia sloot zich aan bij het koor van pragmatisme. De delegatie drong er bij het FCTC op aan open te staan voor innovatie en ervoor te zorgen dat de regelgeving de realiteit ter plaatse weerspiegelt. "De toewijding aan het verdrag sluit openheid voor wetenschappelijk bewijs niet uit", zeiden ze. "Pragmatisch en op bewijs gebaseerd zijn, is niet in tegenspraak met een sterke tabaksbestrijding." Mondiale debatten moeten de realiteit weerspiegelen, niet wensdenken.

Tijdens de middagsessie van gisteren benadrukte Albanië al dat nieuwe maatregelen "gebaseerd moeten zijn op geloofwaardig wetenschappelijk bewijs dat de effectiviteit aantoont op het gebied van schadebeperking en verbetering van de volksgezondheid". Albanië pleitte voor een op bewijs gebaseerd beleid, een standpunt dat door consumenten van harte werd toegejuicht.

Deze uitspraken weerspiegelen sommige stemmen vanaf dag één. Nieuw-Zeeland benadrukte opnieuw zijn inzet voor schadebeperking en presenteerde bewijsmateriaal over hoe praktische ondersteuning en risicogebaseerde regulering van nicotineproducten de daling van het aantal rokers versnellen. Ze herinnerden de aanwezigen eraan dat schadebeperking werkt. Servië verzette zich tegen een verbod en riep op tot voorzichtigheid met drastische maatregelen, en eiste dat elk nieuw beleid gebaseerd zou zijn op wetenschap en schadebeperking. Ze spraken de waarheid tegen een instelling die de weg kwijt is.

Toch negeren de meeste delegaties op COP11 de consument, de wetenschap en de praktijkervaring. Ze wedijveren om de strengste maatregelen tegen vapen, e-sigaretten en verhitte tabak aan te kondigen, alsof meer beperkingen automatisch een betere gezondheid betekenen. Weinigen vragen zich af of dit beleid het roken daadwerkelijk vermindert. De wetenschappelijke gegevens suggereren van niet.

De stemmen van Noord-Macedonië, Gambia, Mozambique, Saint Kitts en Nevis, Albanië, Nieuw-Zeeland en Servië zijn belangrijk. Ze bieden iets wat de echokamer hard nodig heeft: een herinnering dat beleid gebaseerd moet zijn op bewijs, niet op ideologie. Consumentenstemmen bestaan. Er zijn gegevens uit de praktijk. Landen zijn al bezig dit probleem op te lossen.

Hier vindt u een overzicht van de delegatieverklaringen: 

• Dag 1: Ochtendsessie
• Dag 1: Middagsessie
• Dag 2: Ochtendsessie

Hier Je vindt hier alle achtergrondinformatie en materialen over het COP11-project van WVA. 

(Let op: dit is geschreven na de ochtendsessie van dag 2. Vanwege technische problemen is de FCTC-website niet beschikbaar en weten we niet zeker of het publiek nog meer sessies kan bekijken.)