Τα τελευταία σχόλια από Γίντριχ Βόμποριλ, ένας σεβαστός εμπειρογνώμονας δημόσιας υγείας και πολιτικής για τα ναρκωτικά με δεκαετίες διεθνούς εμπειρίας, περιγράφουν αυτό που πολλοί από εμάς φοβόμαστε εδώ και καιρό σχετικά με την κατεύθυνση της ατζέντας του ΠΟΥ για τον έλεγχο του καπνού. Η αφήγησή του από τη συνάντηση COP11 στη Γενεύη αποκαλύπτει μια διαδικασία που έχει χάσει την επαφή με την επιστήμη και τη δημόσια υγεία, αντικαθιστώντας τα στοιχεία με την ιδεολογία.  

Ο Βόμποριλ σοκαρίστηκε από αυτό που βίωσε: οι προτάσεις για την ποινικοποίηση των νόμιμων εταιρειών συζητούνταν σοβαρά, ενώ χώρες όπως η Κίνα (ο κρατικός ιδιοκτήτης του μεγαλύτερου μονοπωλίου καπνού στον κόσμο και κορυφαίος εξαγωγέας νόμιμων και παράνομων ηλεκτρονικών τσιγάρων) ήταν μεταξύ εκείνων που ζητούσαν τέτοια μέτρα. Η υποκρισία είναι συγκλονιστική. Το ίδιο έθνος που επωφελείται από εκατομμύρια καπνιστές στην πατρίδα του απαιτεί τιμωρία για άλλους στο εξωτερικό.  

Ακόμα πιο ανησυχητικό είναι το πόσο επιλεκτική έχει γίνει η διαδικασία του ΠΟΥ. Όπως εξηγεί ο Vobořil, οι φωνές της μείωσης της βλάβης και των καταναλωτών αποκλείστηκαν -κυριολεκτικά αποκλείστηκαν στην πόρτα-, ενώ ορισμένες καλά χρηματοδοτούμενες ΜΚΟ με στενούς δεσμούς με μεγάλα δίκτυα δωρητών είχαν τη δυνατότητα να διαμορφώσουν τη συζήτηση. Πολλές από αυτές τις ομάδες χρηματοδοτούνται από το φιλανθρωπικό δίκτυο του Michael Bloomberg, το οποίο έχει επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τον παγκόσμιο έλεγχο του καπνού εδώ και χρόνια. Το αποτέλεσμα είναι μια μονόπλευρη συζήτηση που αγνοεί τα στοιχεία που υπέρμαχουν την ιδεολογία και την πολιτική.  

Αντί να συζητήσουν πώς τα λιγότερο επιβλαβή προϊόντα νικοτίνης θα μπορούσαν να σώσουν εκατομμύρια ζωές, οι εκπρόσωποι του ΠΟΥ αφιέρωσαν τον χρόνο τους επαναλαμβάνοντας μύθους που έχουν καταρριφθεί εδώ και καιρό, όπως η “θεωρία της πύλης”. Εν τω μεταξύ, τα αποδεδειγμένα αποτελέσματα από χώρες όπως η Σουηδία, η Νέα Ζηλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιαπωνία, όπου τα ποσοστά καπνίσματος και οι ασθένειες που σχετίζονται με τον καπνό έχουν μειωθεί δραματικά χάρη στη μείωση της βλάβης, δεν αναφέρθηκαν καν.  

Ο Βόμποριλ θέτει ένα κρίσιμο σημείο: η απαγόρευση εργαλείων που μειώνουν τις βλάβες του καπνίσματος δεν έχει νόημα. Θέτει σε κίνδυνο ζωές, προστατεύει παλιά συμφέροντα και ανοίγει την πόρτα για μαύρες αγορές. Το αποτέλεσμα είναι προβλέψιμο: οι άνθρωποι συνεχίζουν να καπνίζουν, οι παράνομες πωλήσεις αυξάνονται και η εμπιστοσύνη στα διεθνή ιδρύματα υγείας καταρρέει.  

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θα πρέπει να καθοδηγείται από στοιχεία, όχι από ιδεολογία ή πιέσεις χρηματοδότησης. Αντί να ποινικοποιεί τις εταιρείες ή, ακόμη χειρότερα, τους καταναλωτές, η εστίαση θα πρέπει να είναι στη διάσωση ζωών μέσω της καινοτομίας, της έρευνας και του ανοιχτού διαλόγου. Όπως είπε ο Βόμποριλ, αυτό που συμβαίνει τώρα κινδυνεύει να καταστρέψει εντελώς την εμπιστοσύνη του κοινού. Εάν ο ΠΟΥ αρνηθεί να αλλάξει πορεία, θα φέρει την ευθύνη για εκατομμύρια θανάτους που θα μπορούσαν να αποφευχθούν.  

Είναι καιρός να σταματήσουμε να προσποιούμαστε ότι οι απαγορεύσεις, η λογοκρισία και η πολιτική κλειστών θυρών προστατεύουν τη δημόσια υγεία. Το μέλλον του ελέγχου του καπνού πρέπει να οικοδομηθεί στην επιστήμη και τη διαφάνεια και όχι στην επιρροή και την απαγόρευση.