Τις τελευταίες εβδομάδες, μια ελάχιστα γνωστή ΜΚΟ με την ονομασία Impact Unfiltered βρέθηκε στο επίκεντρο... Μια ανησυχητική διαμάχη στις Βρυξέλλες. Ο οργανισμός ισχυρίστηκε ότι χιλιάδες υποβολές καταναλωτών στη Διαβούλευση της ΕΕ για τη Φορολογία του Καπνού δεν ήταν γνήσιες, αλλά μάλλον συντονισμένες, καθοδηγούμενες από τον κλάδο ή εντελώς ψευδείς. Παρά το γεγονός ότι δεν προσέφεραν διαφανή μεθοδολογία ή επαληθεύσιμα στοιχεία, οι ισχυρισμοί αυτοί ελήφθησαν σοβαρά υπόψη από τους πολιτικούς κύκλους, γεγονός που εγείρει την πιθανότητα οι πραγματικές φωνές των πολιτών να αγνοηθούν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ.

Αυτό που ακολούθησε δεν ήταν απλώς μια διαμάχη για μία μόνο διαβούλευση. Αποκάλυψε ένα βαθύτερο ερώτημα: ποιος αποφασίζει ποιες φωνές μετράνε στη δημόσια πολιτική; 

Η υπόθεση του Impact Unfiltered αποτελεί μια ματιά στο πώς η εξουσία, το χρήμα και η ηθική αυθεντία διαμορφώνουν ολοένα και περισσότερο αυτό που ακούγεται και αυτό που απορρίπτεται σιωπηλά.

Όταν η συμμετοχή του κοινού γίνεται “άβολη”

Η υπόθεση δεν ξεκίνησε ως σκάνδαλο. Ξεκίνησε ως κάτι πολύ πιο επικίνδυνο: ένα γραφειοκρατικό αδιάφορο ύφος. Χιλιάδες πολίτες συμμετείχαν στη διαβούλευση, πιστεύοντας, αρκετά εύλογα, ότι οι απόψεις τους θα ληφθούν υπόψη (γιατί γι' αυτό υπάρχουν οι διαβουλεύσεις).

Στη συνέχεια, εμφανίστηκε μια άγνωστη ΜΚΟ, υποστηρίζοντας ότι οι απαντήσεις που αντηχούσαν στις πολιτικές της THR ήταν “ψεύτικες”, “συντονισμένες” ή συνδεδεμένες με τον κλάδο. Δεν ακολούθησαν αδιάσειστα στοιχεία. Δεν κοινοποιήθηκαν διαφανή κριτήρια. Ωστόσο, η κατηγορία παρέμεινε.

Αυτό θα πρέπει να ανησυχεί όποιον εξακολουθεί να πιστεύει ότι η δημοκρατική διακυβέρνηση εξαρτάται από τη συμμετοχή. Μόλις η δημόσια συμβολή θεωρηθεί έγκυρη μόνο όταν ευθυγραμμίζεται με τα προτιμώμενα αποτελέσματα, οι διαβουλεύσεις παύουν να είναι δημοκρατικά εργαλεία και γίνονται μηχανισμοί αποκλεισμού. Δεν έχουν πλέον σχεδιαστεί για να ακούν, αλλά για να φιλτράρουν τις διαφωνίες, μειώνοντας τις δημόσιες διαβουλεύσεις σε ένα βήμα επικύρωσης για την Επιτροπή αντί για μια πηγή στοιχείων που καθοδηγούν την πολιτική.

Τα δισεκατομμύρια του Bloomberg και η αφηγηματική του δύναμη

Επιπλέον, αυτό το επεισόδιο δεν εμφανίστηκε μεμονωμένα. Διερευνήσεις στο παγκόσμιο οικοσύστημα κατά της μείωσης της βλάβης δείχνουν πώς δισεκατομμύρια σε φιλανθρωπική χρηματοδότηση, μεγάλο μέρος της οποίας συνδέεται με Μάικλ Μπλούμπεργκ, έχουν αναδιαμορφώσει την υπεράσπιση της δημόσιας υγείας σε ένα άκρως επαγγελματικό πολιτικό δίκτυο.

Δεν μιλάμε για περιθωριακές οργανώσεις που λειτουργούν με περιορισμένους προϋπολογισμούς. Αυτοί οι άνθρωποι είναι καλά χρηματοδοτούμενοι παράγοντες με πρόσβαση, επιρροή και θεσμική αξιοπιστία. Και όταν αυτό το επίπεδο χρημάτων κυριαρχεί σε έναν χώρο πολιτικής, κάνει περισσότερα από το να υποστηρίζει την υπεράσπιση· ορίζει τη νομιμότητα. 

Οι θέσεις που ευθυγραμμίζονται με αυτήν την κοσμοθεωρία αποκτούν αυτόματα ηθική νομιμοποίηση, ενώ οι αντίθετες απόψεις, ιδίως εκείνες των καταναλωτών και των απλών ανθρώπων των οποίων η ζωή έχει βελτιωθεί μέσω της τεχνολογίας, αντιμετωπίζονται με σκεπτικισμό πριν από οποιαδήποτε σοβαρή εξέταση. Ελλείψει χρημάτων, πρόσβασης ή θεσμικής υποστήριξης, οι φωνές τους είναι εύκολο να απορριφθούν.

Ηθική φιλοδοξία ως πολιτικό όπλο

Αυτό που δίνει σε αυτό το οικοσύστημα τη δύναμή του δεν είναι μόνο η χρηματοδότηση αλλά και το ηθικό πλαίσιο. 

Πολλές οργανώσεις λειτουργούν λιγότερο σαν πλουραλιστικοί φορείς της κοινωνίας των πολιτών και περισσότερο σαν ιδεολογικές αποστολές.. Οι νέοι επαγγελματίες στρατολογούνται σε ένα περιβάλλον όπου η πολιτική εργασία πλαισιώνεται ως ηθική μάχη και όχι ως διαδικασία εξισορρόπησης συμφερόντων και αξιολόγησης αποδεικτικών στοιχείων.

Το Impact Unfiltered εντάσσεται άψογα σε αυτή τη λογική. Δεν χρειαζόταν να αποδείξει με πειστικό τρόπο ότι οι φωνές των καταναλωτών ήταν ψεύτικες. Χρειαζόταν μόνο να υπονοήσει ηθική μόλυνση. Μόλις γίνει αποδεκτό αυτό το συμπέρασμα, η απόρριψη χιλιάδων πολιτών γίνεται όχι μόνο αποδεκτή, αλλά και διατυπώνεται ως υπεύθυνη διακυβέρνηση.

Για αυτούς, η πραγματική απειλή δεν είναι το άτμισμα — είναι η δημοκρατική συμμετοχή.

Αφαιρέστε τη νικοτίνη από την εξίσωση και οι συνέπειες καθίστανται αδύνατο να αγνοηθούν. Εάν μεγάλες ομάδες πολιτών μπορούν να απονομιμοποιηθούν απλώς και μόνο επειδή οι απόψεις τους συγκρούονται με μια καλά χρηματοδοτούμενη ηθική συναίνεση, η συμμετοχή του κοινού παύει να αποτελεί εγγύηση. Γίνεται μια παράσταση, ανεκτή μόνο όταν επιβεβαιώνει αυτό που η εξουσία ήδη πιστεύει.

Η υπόθεση Impact Unfiltered αποκάλυψε ένα σύστημα που νιώθει ολοένα και πιο άνετα να αντιμετωπίζει τους πολίτες ως εμπόδια και όχι ως εταίρους στη διακυβέρνηση. Εάν επικρατήσει αυτή η λογική, το ερώτημα δεν είναι πλέον εάν οι δημόσιες διαβουλεύσεις έχουν σημασία, αλλά πόση δημοκρατική νομιμότητα θυσιάζεται σιωπηλά στο όνομα της “ηθικής βεβαιότητας”.